Mag ik permanent wonen in een camper?

De Belgische en Nederlandse wetgeving bevatten verschillende hiaten omtrent het wonen in een camper en mijn officiële adres dat hieruit volgt. Talrijke wetteksten & lokale regelgeving zijn van toepassing bij permanente bewoning van een camper, woonwagen & caravan. Veel van deze wetteksten en reglementen gelden ook voor tiny houses & vakantiehuisjes.

Samengevat is permanent wonen in een camper toegestaan in België en Nederland. De praktische kant, om dit alles officieel in orde te krijgen, laat echter vaak te wensen over. Dan spreek ik vooral over mijn officiële adres en burgerrechten die hieraan vasthangen. De meeste ambtsmedewerkers komen daarenboven zelden in contact met iemand die officieel in een camper wil wonen EN rondtrekken. Hierdoor zijn de ambtenaren niet altijd op de hoogte van de nationale wetgeving en lokale regelgeving. Ik deed dan ook verschillende bureaucratisch tergend trage bezoekrondjes om mijn paperassen in orde te krijgen.

De meest ideale situatie is, dat ik een referentieadres (BE) of briefadres (NL) opneem en permanent rondreis met mijn camper. Dan kan ik nog bij boer Piet in de wei staan, of op de parking van tante Lut. Langdurig parkeren op de vele gratis parkings & mooie plekjes die Europa rijk zijn, is één van mijn favorieten.

mag-je-permanent-continue-wonen-in-een-camper-woonwagen-caravan-mobilhome-vakantiehuisje-wetgeving-belgie-nederlandFoto: telegraph

DISCLAIMER

disclaimer-beleid-aansprakelijkheid-wonenineencamper

Overzicht

Indien ik wil rondreizen in een camper en terwijl mijn burgerrechten niet wil verliezen, doe ik het volgende als ik niet over een vaste verblijfplaats beschik;

  • België: inschrijving op een referentieadres, met toestemming van de bewoner van dit adres. Dit o.v.v. een officieel contract tussen beide partijen dat wordt goedgekeurd door de gemeente. Voorbeeldformulier ‘aanvraag tot inschrijving met referentieadres‘ (bron: jeugdrecht.be). Wettelijk ben ik alleenstaand/alleenwonend.
  • Nederland: inschrijving op een briefadres. De aangifte bij de gemeente bevat de redenen voor een briefadres en de toestemming van de bewoner van dit adres. Opgelet: een briefadres wordt afhankelijk van de gemeente voor +-6 maanden, met een verlengingsmogelijkheid tot ongeveer één jaar toegekend. Wettelijk ben ik alleenstaand/alleenwonend.
  • Het referentieadres of briefadres mag geen postbus of leeg adres zijn!

Opgelet: bovenop je adres, moet je ook rekening houden met de parkeer- & kampeerwetgeving van dat land & de lokale gemeente waar je verblijft!

 

belgische-vlag-wonen-in-een-camper-wetgevingFoto: limburg-actueel.be

België

In België word ik geacht een officieel adres te hebben. Deze zorgt voor een inschrijving in het bevolkingsregister (een puur administratieve maatregel *) en verschaft deels mijn rechten en plichten als Belgische burger a.k.a. mijn burgerrechten. Een officiële inschrijving in het bevolkingsregister & dus een referentieadres is geen voorwaarde voor een bepaalde sociale voorzieningen *. Bij continue bewoning van een camper, heb ik nog steeds een adres nodig. Zo blijf ik genieten van een deel van mijn rechten. Dit bv voor het ontvangen van een ziekte-uitkering, mutualiteit en kinderbijslag (= officiële post), ook al toer ik van hot naar her.

Mag ik mij dan domiciliëren op het adres van oma Antoinette in Knokke, terwijl ik en mijn camper gestationeerd staan in een weide in de Vlaamse Ardennen? Mag ik mij domiciliëren op die koeienstal waar ik voor het ogenblik woon? Alles hangt af van de situatie. Ik moet alleszins op mijn strepen staan en mijn rechten “afdwingen” bij de gemeente, vaak omdat ze zelf niet op de hoogte zijn. Ik houd mij echter ook aan bepaalde plichten. Geven & nemen en een geïnformeerd man is er twee waard ;)

Soorten officiële en minder officiële adressen

Domicilieadres vs effectieve verblijfplaats vs referentieadres

  • Briefadres = domicilieadres = officieel adres: hier sta ik ingeschreven volgens de burgerlijke stand in het bevolkingsregister (wettelijk verplicht behoudens uitzonderingen/een recht voor iedere Belgische burger). Bij daklozen is dit soms het adres van het Leger des Heils of het OCMW. Daar ontvangen ze hun uitkering & genieten ze van andere officiële voorzieningen. Ook schippers hebben een briefadres, maar ze wonen er niet echt.
  • Referentieadres: “adres van een natuurlijke persoon [bv oma Antoinette in Knokke] die ingeschreven is in het bevolkingsregister op de plaats waar hij zijn hoofdverblijfplaats heeft gevestigd en waar, met de toestemming van de laatstgenoemde [oma Antoinette], een persoon zonder verblijfplaats is ingeschreven [ik die rondtrek of in mijn camper woon en geen domicilieadres heb]” *. De toestemming voor een referentieadres wordt opgetekend in een officieel contract tussen beide partijen [bv oma Antoinette en ik] dat vervolgens voorgelegd wordt aan de gemeente. Indien de gemeente de overeenkomst goedkeurt, zorgt dit referentieadres voor een inschrijving in het bevolkingsregister. Voorbeeldformulier ‘aanvraag tot inschrijving met referentieadres‘. Er zijn echter maar 7 categorieën van personen die recht hebben op een referentieadres.
  • Verblijfadres: het adres waar ik op dat moment daadwerkelijk verblijf; kan een camping zijn, ergens in het buitenland of mijn kot adres). De staat wil dat mijn hoofdverblijfplaats gelijk is aan mijn domicilieadres. Door verschillende omstandigheden is dit echter vaak niet mogelijk of wettelijk niet toegestaan.
  • Postadres: mijn post komt hier toe. Dit kan op mijn referentieadres zijn of via een gehuurde postbus. Voor 122 euro huur ik een brievenbus bij Bpost. Domiciliëren op een postadres is niet meer mogelijk.
  • Vestigingsadres: het adres van het bedrijf dat men eventueel runt en waar deze gevestigd is.

Eén adres kan een combinatie zijn van bovenstaande termen. Welk adres van toepassing is op mijn situatie, hangt af van volgende zaken:

  • Hoofdverblijfplaats: de plaats waar ik het grootste gedeelte van het jaar verblijf. Dit is o.b.v. waar ik heen ga na mijn werk, waar ik overnacht, het gewone verblijf van mijn echtgenoot/partner of van andere leden van het huishouden, energieverbruik, telefoonkosten, enz. De wijkagent komt deze feiten controleren. De hoofdverblijfplaats is i.p. = domicilieadres *. Ik beschik op dit adres over “een gezin of haarstede” (definitie vastgelegd door FOD Binnenlandse Zaken) of ik ben er nog ten laste van de inwoners (voor minderjarigen, studenten, …). Ik word verwacht hier gedurende ten minste 6 maanden per jaar te verblijven. *
  • Voorlopige inschrijving: wanneer de hoofdverblijfplaats echter een kraakpand, ongezonde, onveilige of zonevreemde woning, vakantiehuisje of op een camper naast een bouwwerf is, mag de gemeente een voorlopige inschrijving NIET weigeren *. De gemeente heeft dan 3 maanden de tijd om de inschrijving aan te vechten. Gebeurt deze aanvechting niet binnen de 3 maanden, dan is de inschrijving definitief. De voorlopige inschrijving duurt maximaal drie jaar. Beroep is mogelijk bij de Minister van Binnenlandse Zaken.
  • De mogelijkheid tot inschrijving op een referentieadres (dit adres zorgt dan voor mijn inschrijving in het bevolkingsregister en voor het ontvangen van mijn officiële post) is strikt beperkt tot 7 categorieën van personen*:
    • personen die in een mobiele woning verblijven (rondtrekkende bevolkingsgroepen = nomaden, zigeuners, marktkooplieden, circusartiesten en binnenschippers) *;
    • personen die minder dan een jaar afwezig zijn uit de gemeente voor studie- of zakenreizen (NIET van toepassing op de mensen die langer dan een jaar werken in het buitenland = expats!) *;
    • […]
    • daklozen.

Houd zeker rekening met onderstaande:

  • Ambtelijke schrapping = afvoering van ambtswege: de gemeente kan mij schrappen uit het bevolkingsregister, als ik langer dan 6 maanden ononderbroken afwezig ben op mijn hoofdverblijfplaats. Dit wordt gecontroleerd door de wijkagent.
  • Gevolgen ambtelijke schrapping: “Je hebt geen officieel adres en administratief besta je niet meer in België. Je hebt een ongeldige identiteitskaart, je ondervindt problemen bij de bank, ziekteverzekering, VDAB, … Kortom, je verliest bepaalde sociale rechten en burgerrechten” (bron: vzw-ocmw.be).
  • Minderjarigen en studenten: minderjarigen staan i.p. ingeschreven bij de ouders en kunnen zelf hun adres niet veranderen*. Studenten blijven het domicilieadres behouden bij de ouders. Dit is zeer moeilijk te veranderen.*

Top

Samenvatting

  • Ik schrijf mij in in het bevolkingsregister van de gemeente waarin ik verblijf of waar ik mijn “gezin en haarstede” heb = hoofdverblijfplaats.
  • Deze inschrijving gebeurt o.b.v. ofwel
  1. Het adres van de woning waarin ik verblijf (domicilieadres) of het adres van mijn ouders, indien ik minderjarige of student ben.
  2. Een referentieadres (enkel voor rondtrekkende bevolkingsgroepen e.d.) op het domicilieadres van een natuurlijke persoon, dewelke verkregen werd met een officieel contract tussen deze natuurlijke persoon en mezelf EN dewelke werd goedgekeurd door de gemeente door een inschrijving in het bevolkingsregister. Ik vraag een speciaal formulier aan bij de gemeente. Voorbeeldformulier ‘aanvraag tot inschrijving met referentieadres‘. Mijn “domicilie” komt dan op mijn mobiele woonplaats. Op mijn referentieadres ontvang ik al mijn officiële post. Officieel ben ik dan alleenstaand/alleen wonend (van invloed op mijn belastingen e.d.).
  3. Een voorlopige inschrijving in de gemeente, die ze niet mag weigeren o.w.v. de veiligheid, gezondheid, urbanisme of ruimtelijke ordening. Indien de gemeente weigert, teken ik beroep aan bij de minister van binnenlandse zaken. De gemeente kan deze aanvraag echter binnen de 3 maanden aanvechten. De voorlopige inschrijving geeft geen recht op inbreuken op andere wetgeving (bv ruimtelijk ordening) *. Het gaat om een puur administratieve regeling.

referentieadres-model-brief-natuurlijke-personen-formulier-belgie-wetgeving-wonen-in-een-camperModelbrief referentieadres, bron: jeugdrecht.be

Voorbeelden

  • Woon ik in een tent op een terrein dat mijn eigendom is, dan mag ik mij inschrijven in het bevolkingsregister van die gemeente. Deze plaats wordt dan mijn hoofdverblijfplaats. Indien de gemeente weigert, kan ik beroep aantekenen bij de minister van binnenlandse zaken. In alle waarschijnlijkheid zal de gemeente deze inschrijving aanvechten binnen de 3 maanden, aangezien ik  inbreuk pleeg op de wetgeving van ruimtelijke ordening (of andere wetten, afhankelijk van de omstandigheden). Hierdoor zal ik vooralsnog moeten verhuizen *.
  • Hetzelfde geldt voor gekraakte panden *.
  • Verblijf ik voor lange duur in weekendparken, op campings of in vakantiehuisjes, dan mag ik mijn hoofdverblijfplaats aangeven in die gemeente. Zoals de twee voorgaande puntjes vermelden, zal de gemeente deze inschrijving echter aanvechten, daar er inbreuken zijn op specifieke wetgeving *.
  • Trek ik rond met mijn camper in België of voor minder dan een jaar in het buitenland, dan zet ik mijn adres op het domicilieadres van oma Antoinette (of een andere gewillige persoon). Zij dient hiervoor echter een officiële overeenkomst te ondertekenen, dewelke goedgekeurd wordt door de gemeente met een inschrijving in het bevolkingsregister. Nu beschik ik over een referentieadres. Mijn “domicilie” komt dan op mijn mobiele woonplaats. Officieel ben ik alleenstaand/alleen wonend. Ik kan dus niet rondtrekken in België zonder ergens een adres te hebben, indien ik niet wil geschrapt worden uit het bevolkingsregister.
  • Indien ik als rondtrekkende nomade meer dan een jaar op hetzelfde adres verblijf (camping, …) mag ik geen gebruik meer te maken van een referentieadres. Ik mag mijn staplaats inschrijven als effectieve verblijfplaats *. Zoals de samenvatting hierboven vermeldt, zal de gemeente deze inschrijving mogelijks aanvechten, daar er inbreuken zijn op specifieke wetgeving *.

Opmerking: in sommige gemeenten wordt gedoogd dat mensen permanent wonen in tiny houses, vakantiehuisjes, kraakpanden, op campings of in een camper op een bouwwerf. Desondanks dat er inbreuken zijn op de wetgeving, zullen de gemeentes de ogen sluiten. Vaak worden hier afspraken gemaakt (bv maximaal twee jaar, tot het gebouw afgewerkt is, etc…). Deze zijn beschreven in een gemeentelijke verordening (zie bv stad Gent) of worden vermeld wanneer ik mij inschrijf in de gemeente van toepassing. Indien het tot een rechtszaak komt, hangt alles af van de inbreuken, meldingen hiervan, verlopen tijd, etc. Ik zet alles goed op papier/mail en onderteken de overeenkomsten met de verschillende belanghebbenden. Ik ga er niet blindelings vanuit dat alles in orde komt met mijn verblijfplaats.

permanent-wonen-op-camping-wetgeving-gedoogd-lange-tijd-protest-nederlandFoto: omroepgelderland.nl

Top

Wetgeving per gemeente

Iedere gemeente heeft specifieke verordeningen omtrent het wonen in een camper. Dit bovenop de wetgeving van het land & de provincie. Hieronder staat bv een uittreksel van de stad Gent. Zij laten woonwagenbewoners toe om officieel te wonen op de daartoe voorziene plaatsen. Stad Gent laat ook toe om verplaatsbare woonwagens te zetten op bouwwerven e.d.

Samenvatting

Controleer steeds de website van de gemeente of lokale politie voor de meest up to date regelgeving! Er zijn grote verschillen tussen woonwagenbewoners, nomaden, vrij kamperen, bewoonbare werfketens, etc. Doe steeds navraag bij het stadhuis of de politie.

  • Gent: woonwagenbewoners toegestaan op de daartoe voorziene plaatsen. Het zijn aparte terreinen voor permanente bewoning & voor nomaden. Dit op reservatie, betalend & beperkt in tijd.
  • Kortrijk:
  • Brussel:
  • Antwerpen:

Wetsartikel Gent

gent-permanente-bewoning-woonwagens-rondtrekkers-nomaden-officiele-camping-wetgeving-uitreksel

gent-permanente-bewoning-woonwagens-rondtrekkers-nomaden-werfkeet-bouw-wetgeving-uitreksel

Bron: stad.gent.be (laatst bekeken op 4 dec 2013)

Brusselse wetgeving

brussel-wetgeving-uitreksel-vergunningen-permanente-bewoning-woonwagens-rondtrekkers-nomaden-officiele-camping

Bron wetsartikel: Art. 98.§ 1 & Art. 103Brussels Wetboek van Ruimtelijke Ordening (BWRO) via ejustice.just.fgov.be (laatst bekeken 15 september 2016)

Bronnen

Top

nederlandse-vlag-wonen-in-een-camper-wetgeving

Foto: vlagblog.wordpress.com

Nederland

In Nederland stelt de Wet Basisregistratie Personen (Wet BRP) dat iedere burger verplicht bepaalde persoonsgegevens dient te registeren, waaronder zijn huidig adres. Dit geldt ook voor mensen die wonen en rondreizen in een camper. De Nederlandse burger heeft hierbij de keuze uit twee opties (art 1.1):

  • Het woonadres:
  1. Het adres waar de betrokkene woont, waaronder begrepen het adres van een woning die zich in een voertuig of vaartuig bevindt, indien het voertuig of vaartuig een vaste stand- of ligplaats heeft, of, indien betrokkene op meer dan één adres woont, het adres waar hij naar redelijke verwachting gedurende een half jaar de meeste malen zal overnachten;
  2. Het adres waar, bij het ontbreken van een adres als bedoeld onder 1, betrokkene naar redelijke verwachting gedurende drie maanden ten minste twee derde van de tijd zal overnachten;
  • Het briefadres: het adres waar voor betrokkene bestemde geschriften in ontvangst worden genomen. Het is verboden om een postbus of leeg adres als officieel adres op te geven!

Mijn uiteindelijke adres als ik in een camper woon en rondreis, hangt dus af van mijn persoonlijke situatie. Ontbreek het mij aan een woonadres, dan geef ik de desbetreffende gemeente melding van een briefadres. De aangifte bevat de redenen voor een briefadres en een schriftelijke verklaring van instemming van de briefadresgever (art 2.45). De briefadresgever kan mijn kind, moeder of beste vriend zijn. ik maak duidelijke afspraken omtrent het afhalen en openen van mijn post. Een factuur die tien maanden ongeopend blijft liggen, kan mij zuur opbreken :)

Een briefadres is tijdelijk! De gemeente spreekt in veel gevallen met mij af hoe lang ik op een briefadres ingeschreven mag blijven*. Voor de gemeente Rhede bijvoorbeeld wordt een briefadres in het algemeen voor 6 maanden, met een verlengingsmogelijkheid tot maximaal één jaar toegekend*. Ik vraag dus altijd de regels na bij de gemeente van toepassing. Mensen die voor verschillende jaren rondreizen weten niet goed wat hiermee aan te vangen. Eventueel om de beurt in verschillende gemeenten bij verschillende vrienden en familieleden een briefadres aanvragen? Dat wordt een bureaucratische rompslomp natuurlijk :) Iemand hiermee ervaring? Ofwel tijdelijk mijn verblijf in Nederland opzeggen, zoals expats doen. Al verlies ik dan wel vele voordelen.

Iemand die op een briefadres ingeschreven staat, telt niet mee als bewoner van dat adres.

Wetsartikel

Artikel 2.23 [Treedt in werking per 06-01-2014]

  • 1. Indien het woonadres ontbreekt dan wel artikel 2.40 of artikel 2.41 van toepassing is, wordt op aangifte een briefadres opgenomen.
  • 2. Het college van burgemeester en wethouders is bevoegd ambtshalve een briefadres op te nemen indien het woonadres ontbreekt en geen aangifte wordt gedaan van een briefadres. Het college neemt ambtshalve geen briefadres op dan met instemming van de briefadresgever.
Artikel 2.4 [Treedt in werking per 06-01-2014]*
  • 1. Op grond van zijn aangifte van verblijf en adres wordt degene die rechtmatig verblijf geniet, niet in de basisregistratie is ingeschreven en naar redelijke verwachting gedurende een half jaar ten minste twee derde van de tijd in Nederland verblijf zal houden, ingeschreven in de basisregistratie door het college van burgemeester en wethouders van de gemeente waar hij zijn adres heeft.
  • 2. Indien een persoon als bedoeld in het eerste lid in gebreke is met het doen van aangifte, draagt het college ambtshalve zorg voor de inschrijving. Het college van burgemeester en wethouders is bevoegd de betrokkene alsnog op grond van zijn aangifte in te schrijven, indien de aangifte na afloop van de aangiftetermijn geschiedt.
  • 3. Inschrijving geschiedt niet dan nadat de identiteit van de betrokkene deugdelijk is vastgesteld.
Artikel 2.42 [Treedt in werking per 06-01-2014]

Als briefadresgever kan worden gekozen:

  • a. een natuurlijke persoon die als ingezetene is ingeschreven;
  • b. een rechtspersoon die zijn zetel heeft in Nederland en die door het college van burgemeester en wethouders is aangewezen om als briefadresgever in zijn gemeente op te treden.
Artikel 2.45 [Treedt in werking per 06-01-2014]
  • 1. Degene die aangifte heeft gedaan als bedoeld in de artikelen 2.38 tot en met 2.40 en artikel 2.43, geeft op verzoek van het college van burgemeester en wethouders de inlichtingen ter zake van zijn aangifte die van belang zijn voor de bijhouding met betrekking tot hem van de basisregistratie. Deze verplichting is van overeenkomstige toepassing ten aanzien van het overleggen van geschriften. De betrokkene verschijnt hierbij desgevraagd in persoon.
  • 2. In de aangifte van een briefadres worden de redenen voor de aangifte van een briefadres medegedeeld. Bij de aangifte wordt een schriftelijke verklaring van instemming gevoegd van de briefadresgever.

Top

Bronnen

Top

Alle genoemde bronnen werden laatst bekeken op 31 maart 2014

Wonenineencamper.com (WIEC) is geen vervanging voor professioneel juridisch of vakspecifiek advies. Raadpleeg steeds een erkend raadsman of vakspecialist. WIEC aanvaardt op geen enkele wijze aansprakelijkheid voor de door haar verstrekte informatie en tips. De redactie van WIEC is niet aansprakelijk voor eventuele schade die zou voortvloeien uit het lezen en toepassen van teksten geplaatst op wonenineencamper.com. WIEC is uiteraard ook niet verantwoordelijk voor opgelopen boetes, schade aan je camper/vakantiehuisje of confrontaties met de sterke hand der wet (of je geïrriteerde buur) na het lezen van 1 van onze artikels ;)Bron: http://wonenineencamper.com/

Mobiel studio appartement in Ford caravan permanent continu wonen in een camper mobilhome piano opbergruimte kosten (7)Post:  Gezellig rijdend studio-appartement, piano inclus (foto: Big Creature Media)

Andere interessante pagina’s voor een toekomstig camperavontuur

Bewaren

Bewaren